CranioSacral félag Ķslands
Höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš

Upledger höfušbeina- og spjaldhryggjarmešferš hefur notiš mikilla vinsęlda hér į landi sķšustu įrin. Žetta er milt og öruggt mešferšarform sem byggir į įkvešnum handbrögšum og tękni. Greint er ójafnvęgi ķ höfušbeina- og spjaldhryggjar kerfinu og žaš leišrétt. Unniš er meš og losaš um spennu, samgróninga og bólgur ķ öllu bandvefs- og himnukerfi lķkamans. Mešferšin eykur orku og vökvaflęši lķkamans og fer ennig inn į aš losa um bęldar tilfinningar sem tengjast spennu ķ vefjum hans (vefręn tilfinningalosun).


Saga og žróun
Höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš hefur žróast alla sķšustu öld śt frį vinnu og uppgötvunum žriggja lękna; A.T. Still, William Sutherland og dr. John E. Upledger.
A.T. Still (1873) var lęknir (osteópati). Hann hneigšist aš nįttśrulękningum. Hann lagši mikla įherslu į aš lķkaminn er ein eining/heild, og aš uppbygging hans og starfsemi eru nįtengdar. Hann leit į lķkamann sem kerfi meš sjįlflęknandi eiginleika, žvķ minna sem viš grķpum inn ķ starfsemina žeim mun betur gengur aš lęknast. Hann komst einnig aš žeirri nišurstöšu aš lyf eru hęttuleg. Ķ byrjun tuttugustu aldar stofnaši Still skóla ķ Osteophaty ķ Missouri ķ Bandarķkjunum.
Osteopatinn William Sutherland var nemandi A. T. Still. Hann er talinn vera upphafsmašur Cranial osteopathy (höfušbeina lišfręši). Hann hafši mikinn įhuga į uppbyggingu höfuškśpunnar. Hann lęrši aš uppbygging og starfsemi lķkamans eru nįtengdar og skošaši uppbyggingu samskeyta (sauma) höfušbeinanna. Hver saumur hefur sķna sér eiginleika ķ uppbyggingunni og Sutherland sżndi fram į žżšingu žess fyrir starfsemi höfuškśpunnar/hreyfingu. Hann uppgötvaši aš höfušbeinin eru ekki ašeins hreyfanleg, heldur aš žau hreyfast taktfast ķ śtženslu og samdrįtt, hjį ešlilegum einstaklingi. Hann kom fram meš kenningar um aš hęgt vęri aš hreyfa höfušbeinin og hafa žannig įhrif į starfsemi heilans og heilatauganna. Sutherland taldi aš meš žvķ aš leišrétta afstöšu beinanna žį lagašist starfsemi lķkamans.
Dr. John E.Upledger fékk įhuga į Cranial Osteopathy eftir aš hafa rekist į kröftugan slįtt ķ męnuvökvanum žegar hann ašstošaši viš skuršašgerš žar sem fjarlęgš var kölkun viš męnuhimnur ķ hįlsi. Hann nam fręši Sutherlands og eftir mikla rannsóknarvinnu viš Michican State University žróaši hann CranioSacral mešferšina sem ólķkt Cranial osteopathy gengur śt frį žvķ aš beinin žjóni og fylgi bandvefnum en ekki öfugt. Nišurstaša Dr. Upledger var sś aš įrangursrķk mešferšarvinna yrši aš taka til allra žįtta mannsins, jafnt lķkamlega sem andlegra žįtta. Mašurinn er ein heild og žaš ber aš mešhöndla hann sem slķkan.
Höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš
Höfušbeina- og spjaldhryggjarkerfiš er lķfešlisfręšilegt kerfi, sem er tiltölulega nżlega uppgötvaš. Žaš samanstendur af heila- og męnuhimnum og heila- og męnuvökva sem umlykur, nęrir og ver mištaugakerfiš. Žaš nęr frį höfušbeinum nišur ķ spjaldhrygg.Höfušbeina- og spjaldhryggjarkerfiš er hįlflokaš vökvakerfi. Vegna frįsogs og framleišslu į heila- og męnuvökva žį myndast taktföst hreyfing į vökvanum. Žessi taktfasta hreyfing veldur hreyfingu į heila- og męnuhimnum. Sś hreyfing kvķslast eftir himnukerfi lķkamans sem er ein samhangandi heild. Žį hreyfingu er hęgt aš greina meš snertingu hvar sem er į lķkamanum. Žessi taktfasti slįttur ķ heila-og męnuvökvanum er u.ž.b. 6-12 slög į mķnśtu.
Höfuškśpan er samsett śr mörgum beinum sem eru ašskilin viš fęšingu. Žau vaxa og nį saman og mynda beinsaum sķn į milli. Hin hefšbundna skżring er sś aš viš sjö įra aldur eru beinin oršin samsošin heild. En ķ žessari mešferš er gengiš śt frį žvķ aš beinsaumurinn sé ķ raun bandvefslišamót er bjóši upp į hreyfingu beinanna. Žetta er ekki mikil hreyfing en höfuškśpan ženst śt og dregst saman viš hreyfingu heila- og męnuvökvans. Ef hins vegar einhverjar hindranir verša į hreyfingu höfušbeinanna eša einhverstašar ķ himnukerfi lķkamans hindrar žaš flęši žessarar taktföstu hreyfingar eftir himnukerfinu. Hęgt er aš meta hvar hindranir liggja meš žvķ aš greina taktinn į nokkrum stöšum į lķkamanum.
Bandvefur Bandvefskerfi lķkamans er žaš kerfi sem tengir saman alla hluta hans ķ eina heild. Žaš mį lķta į bandvefinn sem eitt samhangandi slķšur sem nęr frį hvirfli til ilja. Bandvefurinn myndar himnur ķ heila, slķšur um heila, męnu og taugar og hvķslast um ęšar, vöšva, bein, lķffęri og önnur byggingakerfi lķkamans, žar meš tališ frumur og frumulķffęri. Bandvefur er uppbyggšur af bęši trefjaefni (kollageni) og teygjuefni (elastķni), žaš gerir honum kleift aš vera bęši teygjanlegur og aš dragast saman aftur. Žessir eiginleikar bandvefs valda žvķ aš hann ašlagast hinum żmsu breytingum sem eiga sér staš ķ lķkamanum, bęši ešlilegum vexti og óešlilegum, t.d. bólgur, ęxli og skekkjur. En slķkar breytingar og skekkjur eru samt sem įšur įlag į bandvefinn sem er ķ stöšugri višleitni til aš fara ķ rétt horf. Teygjužįttur bandvefsins geymir ķ sér “minni” um ešlilega stöšu. Höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš styšur viš lķkamann ķ aš vinda ofan af bandvefnum, og žar sem teygjužįttur himnukerfisins “man” réttu leišina, er mikilvęgt aš mešferšarašili lįti af žörf sinni til aš gera e-š eša aš stjórna og hlusti į lķkama žiggjanda mešferšarinnar žvķ hann veit best hvaš žarf aš gera.
Vefręn tilfinningalosun (SomatoEmotional Release®) Vefręn tilfinningalosun (VTL) er sįl-lķkamleg ašferš sem notuš er til aš ašstoša lķkamann viš aš losa um vefręnar afleišingar af įföllum og neikvęšar tilfinningar sem žeim tengjast. Hśn byggir į höfušbeina- og spjaldhryggjar vinnunni en einnig er beitt samtalstękni. Žetta mešferšarform hófst ķ lok įttunda įratugarins žegar Dr. John Upledger og lķfešlisfręšingurinn Dr. Zvi Karni PhD, rįkust į aš oft gerist žaš aš lķkaminn geymir ķ sér orku sem er afleišing af slysum, meišslum eša tilfinningalegs įfalls. Įfalliš gerir žaš aš verkum aš lķkaminn geymir orkuna į einhverjum staš ķ lķkamanum og myndar žaš sem Dr. Upledger kallar orkumein (energy cyst). Heilbrigšur lķkami getur tekiš inn og ašlagast slķkum orkumeinum, en žau valda žvķ aš meiri orka fer ķ alla starfsemina. Eftir žvķ sem įrin lķša žį minnkar ašlögunargetan og fram koma einkenni sem sķfellt er erfišara aš horfa framhjį eša halda nišri.
Mešferšin Höfušbeina- og spjaldhryggjarmešferš fer fram meš žeim hętti aš ķ flestum tilvikum liggur sį er žiggur mešferšina į bekk og er fullklęddur. Mešferšarašilinn byrjar į aš greina hreyfinguna ķ męnuvökvanum meš žvķ aš žreifa eftir henni į nokkrum stöšum į lķkamanum, og finnur žannig śt hvar liggur spenna sem hindrar hreyfinguna. Mešferšin er sķšan fólgin ķ aš losa um spennu ķ bandvefnum og liška til fyrir hreyfingu höfušbeina og spjaldhryggs og žar meš losa um spennu ķ žessu himnukerfi mištaugakerfisins og leišrétta skekkjur į beinum. Gegnumgangandi er markmišiš aš nota mjög léttan žrżsting, innan viš 5 gr. Lķkami žiggjandans er alltaf sį sem ręšur feršinni, bęši hvaš magn žrżstings og stefnu varšar. Ef beitt er auknum žrżstingi žį bregst lķkami žiggjandans viš meš žvķ aš veita mótstöšu gegn innrįsinni. Meš léttri snertingu erum viš aš lęšast framhjį varnarkerfi lķkamans og lķkaminn nęr aš nżta sér žennan létta žrżsting og orku til aš losa um spennu eša stķflur. Žessi milda nįlgun og aš lķkami žiggjandans ręšur alltaf feršinni, tryggir aš žetta er mjög öruggt og hęttulaust mešferšarform.Algengt er aš žessi mešferš taki um klukkustund ķ senn en žaš er mjög misjafnt eftir einstaklingum hve oft žarf aš koma. Langflestir finna fyrir verulega bęttri lķšan ķ fyrstu 1-3 skiptunum. Mjög margir hafa gert žessa mešferš aš reglubundnum žętti ķ sinni heilsueflingu.
Mešferšargildiš Höfušbeina- og spjaldhryggjarmešferš er mjög mild mešferš sem žrįtt fyrir lķtiš inngrip hefur mjög djśp įhrif. Styrkur žessa mešferšarforms er m.a. aš hluti mešferšarinnar felst ķ aš vinna frį kjarnanum (męnu) og śt į viš. Žessi mešferš vinnur meš lķkamanum ķ aš auka eigin getu til aš efla starfsemi mištaugakerfis-ins, minnkar neikvęšar afleišingar streitu, eflir almennt heilsufar og eykur višnįm gegn sjśkdómum.
Höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš hefur m.a. reynst vel viš eftirfarandi einkennum:MķgreniĶžróttameišslumKrónķskum hįls- og bakverkjumHeila og męnusköšumÖršugleikum ķ stjórnun hreyfingaStreitu og streitutengdum vandamįlumKjįlka og bitvandamįlumHryggskekkjuSķžreytuTaugavandamįlumNįmsöršugleikumOfvirkniVefjagigtĮfallsröskunVandamįlum ķ ónęmiskerfinuVefjavandamįlum eftir skuršašgeršir ogVanlķšan ungbarna
Upledger höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš hefur fengiš mikinn mešbyr, góšar móttökur hjį almenningi og višurkenningu. Byggist žaš į žeim góša įrangri sem nęst meš žessu mešferšarformi.
Hvernig nżtist Upledger höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš ķžróttafólki?
Žetta mešferšarform er frįbęr ašferš til aš fyrirbyggja meišsli og einnig ein besta ašferš til aš hvetja og styšja viš sjįlfsheilunarferli lķkamans. Mjög jįkvętt er aš fara reglulega ķ žessa mešferš til aš hjįlpa lķkamanum aš losa um spennu og vandamįl sem safnast upp ķ daglega lķfinu og ekki sķst viš erfiša ķžróttaiškun. Mešferšin kemur ķ veg fyrir aš spenna safnist upp og minnkar žannig lķkur į meišslum, einnig eru įkvešnir žęttir ķ mešferšinni sem lękka spennu ķ ósjįlfrįša taugakerfinu (sympatķska kerfinu) sem ekki bara eykur lķkamlega slökun heldur slakar einnig į andlegri spennu og kvķša t.d. fyrir keppni eša próf. Viš meišsli er algengt aš um skaša į himnukerfi lķkamans sé aš ręša. T.d. tognanir, snśningar, bólgur, rof eša blęšingar ķ hinum żmsu himnum lķkamans, s.s. vöšvahimnum, sinum, lišböndum, lišpokum o.s.frv. Upledger höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš gengur śt į aš vinna meš skaša ķ himnukerfi lķkamans. Himnan er uppbyggš m.a. af trefjum og teygjuefni. Teygjužįtturinn (elastķn) ķ himnunni gerir žaš aš verkum aš himnan leifir įkvešiš tog og trefjarnar (collagen) gefa henni styrk žannig aš himnan skašast ekki žrįtt fyrir t.d. ešlilegan vöxt eša jafnvel óešlilgan (bólgur og ęxli). En eins og ķžróttamenn vita žį er oft um įlag og ofnotkun aš ręša sem gerir žaš aš verkum aš himnan gefur sig. Meš įkvešnum handbrögšum žį gengur žetta mešferšarform śt į aš hjįlpa himnunni aš vinda ofan af snśningi og tognunum, minnka bólgur og losa um afleišingar af höggi ef um slķkt er aš ręša. Auk žess bżr žetta mešferšarform yfir žeim kosti aš geta losaš um gömul meišsl. Oft valda gömul meišsl, (samgróningar, spenna, langvinnar bólgur eša önnur vandamįl) afleiddum vandamįlum annars stašar ķ lķkama, žó gamla vandamįliš sé įn einkenna getur žaš žannig veriš aš valda óskżršum verkjum, stiršleika eša vanstarfsemi annars stašar ķ lķkamanum. Žetta er vegna žess aš himnukerfi lķkamans er ein heild frį hvirfli til ilja, og frį frumu til hśšar. Žannig aš žegar spenna myndast į einum staš žį myndast frį henni tog sem getur veriš aš valda afleiddu einkennunum. Upledger höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš bżr yfir greiningarašferšum sem gera mešferšarašilanum kleift aš finna rót vandans. Žannig er ekki ašeins einnkenniš mešhöndlaš heldur er orsökin leituš uppi og mešhöndluš.Meš žvķ aš fara reglulega ķ höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš er žannig hęgt aš koma ķ veg fyrir aš gamlir skašar taki sig upp, losa um gamla skaša sem hugsanlega eru aš valda einhverjum vandamįlum, losa um kvķša og andlega spennu og auka lišleika himnukerfisins sem lįgmarkar hęttu į sköšum.
Dr. John E. Upledger stofnaši Upledger Institute (UI) ķ Bandarķkjunum įriš 1985. Hlutverk UI er aš stunda rannsóknir, bjóša upp į mešferšir sérfręšinga og kenna höfušbeina- og spjaldhryggjarmešferš og önnur mešferšarform sem tengjast henni. Höfušstöšvar UI eru ķ borginni West Palm Beach ķ Flórida ķ Bandarķkjunum. Nįm ķ Upledger höfušbeina- og spjaldhryggjar mešferš fer fram hér į landi og einnig eru reglulega kynningarnįmskeiš vķša um land.
Erla Ólafsdóttir sjśkražjįlfari